Hukuk Bürosu Yapay Zeka Kullanım Politikası Nasıl Yazılır?

Gökçen Beyazoğlu LL.B.

Avukat, Chief Product Officer · Attornaid

Copy Link

Bir hukuk bürosunun yapay zeka kullanım politikası asgari altı başlığı yazılı olarak düzenlemelidir: hangi işlerde kullanılabileceği ve kullanılamayacağı, müvekkil verisinin hangi durumda anonimleştirileceği, çıktı doğrulama zorunluluğu ve bunun kaydı, onaylı araç listesi, müvekkile bildirim kuralı, ve politikanın sahibi ile gözden geçirme sıklığı. Politika olmadan sorumluluk tek tek avukatlarda dağınık biçimde kalır.

Türkiye Barolar Birliği (TBB) de 28 Ağustos 2026'da yayımladığı Avukatlar İçin Yapay Zeka Kullanımı Tavsiye Rehberi'nde her avukatlık bürosunun ölçeğine uygun, yazılı bir yapay zeka kullanım politikası oluşturmasını tavsiye ediyor. Rehbere göre bu politika onaylı araçları, yasak veri türlerini, kullanım kayıtlarını, yetkilendirme düzeylerini, doğrulama adımlarını, müvekkil bilgilendirme usulünü, veri ihlali bildirimini ve büro içi disiplin süreçlerini kapsamalı.

Yapay zeka araçları bir hukuk bürosuna çoğu zaman politika kararıyla değil, bireysel kullanımla girer. Bir avukat kendi hesabıyla bir asistan kullanmaya başlar, sonuç işe yarar, kullanım yayılır. Sorun, bu yayılmanın hiçbir aşamasında kimin neyi hangi veriyle yaptığının kayda geçmemesidir. Politikanın amacı kullanımı kısıtlamak değil, görünür kılmaktır.

Aşağıda önce TBB rehberinin bu altı başlığa nasıl karşılık geldiği, ardından her başlık için doğrudan politikaya taşınabilecek örnek hüküm formülasyonları yer alıyor.

TBB yapay zeka rehberi politikaya nasıl yansır?

Rehber, TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından, 14-15 Şubat 2026'da Ankara'da yapılan Yapay Zeka ve Avukatlık Çalıştayı'nın birikimine dayanılarak hazırlandı. Tavsiye niteliğindedir; Avukatlık Kanunu, TBB Meslek Kuralları ve 6698 sayılı KVKK ile bağdaşacak şekilde yorumlanır. Yapay zeka kullanımını yasaklamaz ve belirli bir marka ya da ürünü onaylamaz. Tam metin TBB'nin sitesinde PDF olarak yayımlandı.

Rehberin çıkış noktası, avukatın yapay zekadan yararlanabileceği ama beş şeyi hiçbir aşamada yapay zekaya ya da üçüncü kişilere devredemeyeceğidir: mesleki sır, kişisel veriler, müvekkil menfaati, nihai hukuki muhakeme ve mesleki sorumluluk. Rehberin on temel ilkesi ve uygulama bölümleri, politikanın altı başlığına şöyle dağılır:

Rehberin uygulama ekleri de politikaya uyarlanarak eklenebilir: avukat için beş soruluk hızlı karar kontrolü, örnek büro içi politika maddesi, müvekkil sözleşmesi için örnek madde ve yapay zeka hizmet sağlayıcıları için tedarikçi inceleme soruları.

1. Kullanım alanı: hangi işlerde evet, hangilerinde hayır

Politikanın en somut kısmı budur. TBB rehberi kullanımı risk düzeyine göre dört sınıfa ayırır; sınıflandırmada veri türünü, müvekkil üzerindeki etkiyi, hukuki sonuca yakınlığı, aracın açık veya kapalı sistem olmasını ve yurt dışına aktarım ihtimalini birlikte dikkate alır. Büronun tablosu bu dört sınıfı izlemelidir.

Tablo büroya uyarlanırken büronun kendi iş türleri bu sınıflara yerleştirilir. Emsal araştırması ile süre ve tutar hesabı yasak değildir, ancak hukuki sonuca doğrudan etki ettikleri için doğrulama şartına bağlanır. Dava stratejisi kararı ve müvekkile süre, sonuç ya da tutar taahhüdü ise yapay zeka çıktısına dayandırılmaz; bunlar avukatın muhakemesinde kalır.

Örnek hüküm: "Yapay zeka araçları yalnızca ekli tabloda dört kullanım sınıfından birine yerleştirilmiş iş türlerinde ve o sınıfın şartlarıyla kullanılabilir. Tabloda yer almayan bir iş türü için kullanım, büro yönetiminin yazılı onayına tabidir."

2. Müvekkil verisi ve anonimleştirme

Avukatlık Kanunu m.36 kapsamındaki sır saklama yükümlülüğü bir araç sağlayıcısına devredilemez. TBB rehberi de bu yükümlülüğün yapay zeka aracına veri girilmesiyle ortadan kalkmadığını veya hafiflemediğini vurgular. Politika, hangi verinin hangi araca hangi koşulda verilebileceğini tanımlamalıdır.

• Onaylı araç listesi dışına veri çıkmaz. Kişisel hesaplarla kullanılan araçlara müvekkil verisi yüklenmesi yasaklanmalıdır.
• Anonimleştirme eşiği tanımlanır. İsim, TCKN, dosya numarası, adres ve taraf unvanları gibi alanların hangi durumlarda maskeleneceği yazılır. Rehberin hatırlattığı gibi yalnızca ad ve kimlik numarasını silmek yetmez; olay tarihi, yer, tutar, şirket unvanı, dava türü ve benzersiz vakıalar da müvekkili belirlenebilir kılabilir.
• Yüksek hassasiyetli dosyalar ayrılır. Rehber ceza, çocuk, aile, sağlık, göç-sığınma, ticari sır ve sermaye piyasası dosyalarında açık sistem yerine kapalı, denetlenebilir ve veri lokasyonu belirli sistemlerin tercih edilmesini öngörür; bu şartlar yoksa kullanım genel araştırma ve anonim konu planlamasıyla sınırlı kalır.
• Yurt dışı işleme kontrol edilir. Aracın verileri yurt dışında işlemesi hâlinde 6698 sayılı KVKK m.9 kapsamında aktarım dayanağı aranır.
• Model eğitimi hükmü aranır. Yüklenen dosyaların model eğitiminde kullanılmayacağı, aracın sözleşmesinde yazılı olmalıdır.

Maskeleme kademeleri ve pratik yöntemler için yapay zeka ve müvekkil gizliliği yazısına bakılabilir.

Örnek hüküm: "Müvekkil dosyalarına ait veriler, yalnızca onaylı araç listesinde yer alan ve sözleşmesinde verilerin model eğitiminde kullanılmayacağı açıkça düzenlenmiş araçlara, iş için gerekli olduğu ölçüde yüklenebilir. Özel nitelikli kişisel veri, ticari sır veya dava ve icra dosyası evrakı içeren işler ayrıca sorumlu ortağın yazılı yetkilendirmesine tabidir. Diğer tüm hâllerde veri, yüklemeden önce anonimleştirilir."

3. Doğrulama zorunluluğu ve kaydı

Politikanın en çok ihlal edilen ve en pahalı sonuç doğuran maddesi budur. Yapay zeka sistemleri gerçek bir karara bağlantı verip o kararın söylemediği bir şeyi iddia edebilir; bu nedenle atfın varlığı değil isabeti doğrulanmalıdır. TBB rehberi de halüsinasyon, onaylama yanlılığı ve otomasyon yanlılığını yapay zeka kullanımının olağan riskleri arasında sayar: aracın kendinden emin üslubu doğruluk göstergesi değildir ve uydurma içtihat içeren bir çıktı kullanıldığında sorumluluk avukattadır.

• Emsal atıflarının tam metni görülmeden hiçbir belgeye girmemesi; esas ve karar numarası, tarih, daire ve karar sonucunun bağımsız kaynaktan teyidi.
• Mevzuat atıflarında madde numarası, yürürlük durumu ve değişiklik tarihinin resmî kaynaktan kontrolü.
• Çıktıya eklenen her olay, tarih, kişi, tutar ve delilin dosya içeriğiyle karşılaştırılması.
• Süre ve tutar hesaplarının ikinci bir kaynaktan teyit edilmesi.
• Yüksek riskli dosyalarda başka bir avukatın ikinci göz kontrolü.
• Ceza, aile, iş ve göç dosyalarında çıktının önyargı ve ayrımcı sonuç yönünden ayrıca süzülmesi.
• Doğrulamanın kim tarafından ne zaman yapıldığının kayda geçmesi.
• Doğrulanamayan içeriğin, ne kadar destekleyici görünürse görünsün çıkarılması.

Rehbere göre mahkeme, hakem veya idari merci yapay zeka kullanımının beyan edilmesini istiyorsa bu beyan yapılır. Beyan yükümlülüğü olmasa da sunulan içeriğin doğruluğundan avukat bizzat sorumludur.

Örnek hüküm: "Yapay zeka desteğiyle üretilen metinlerde yer alan her emsal karar atfı, dosyaya eklenmeden önce resmî kaynaktan tam metin olarak görülür ve doğrulayan kişi ile tarih dosya notuna işlenir. Doğrulanmamış atıf içeren belge imzaya sunulamaz."

4. Onaylı araç listesi

Politika, kullanılabilecek araçları isim olarak sayan ve güncellenen bir ek içermelidir. Listeye bir aracın eklenmesi için asgari kontroller tanımlanır. TBB rehberi, aracın yalnızca kullanım kolaylığına veya maliyete göre seçilmemesini; mesleki sır, veri güvenliği, doğruluk, denetlenebilirlik ve sözleşmesel güvence yönünden değerlendirilmesini ister.

Rehber belirli bir ürünü onaylamaz veya yasaklamaz. Bir aracın akredite ya da tavsiye edilmiş olması da hatasız olduğu anlamına gelmez; çıktıyı denetleme yükümlülüğü her durumda avukatta kalır. Rehberin tedarikçi inceleme soruları, bu tablonun tedarikçi görüşmesinde sorulacak sorulara dönüştürülmesi için hazır bir başlangıç noktasıdır.

Örnek hüküm: "Onaylı araç listesi büro yönetimi tarafından tutulur ve en az altı ayda bir gözden geçirilir. Listeye ekleme, ekli kontrol tablosundaki tüm maddelerin karşılanması hâlinde yapılır."

5. Müvekkile bildirim

Yapay zeka kullanımının müvekkile bildirilip bildirilmeyeceği, meslek kuralları ve sözleşmesel taahhütlerle birlikte değerlendirilmesi gereken bir konudur. Politika bu konuda bir duruş almalı ve belirsizlik bırakmamalıdır.

TBB rehberi bu duruş için bir ölçüt verir. Kullanım yalnızca genel araştırma, anonim konu planlaması veya idari destek düzeyinde kalıyor ve müvekkil verisi işlenmiyorsa ayrıntılı onam zorunlu olmayabilir. Müvekkil verisi, dosya içeriği, hukuki strateji, özel nitelikli veri veya müvekkil adına üretilecek esaslı bir metin söz konusuysa müvekkil açık, anlaşılır ve kayda geçirilebilir biçimde bilgilendirilmeli, gerekli hâllerde açık rıza veya onam alınmalıdır.

• Sözleşme ve bilgilendirme metni. Vekâlet sözleşmesinde veya bilgilendirme metninde kullanıma yer verilip verilmeyeceği. Rehberin müvekkil sözleşmesi için önerdiği örnek madde; araştırma, özetleme ve ön metin üretiminde yapay zekadan yararlanılabileceğini, nihai değerlendirme ve sorumluluğun avukatta olduğunu ve müvekkilin kişisel verileri ile sır kapsamındaki bilgilerin uygun güvenceler olmadan üçüncü taraf sistemlerle paylaşılmayacağını düzenler.
• Müvekkilin itirazı. Rehbere göre müvekkil, makul veri güvenliği kaygılarıyla dosyasında yapay zeka kullanılmamasını talep edebilir; avukat bu talebi mesleki bağımsızlık ve işin gerekleriyle birlikte değerlendirir. Politika, talebin kime iletileceğini ve nasıl kayda geçeceğini yazmalıdır.
• Kurumsal müvekkil politikaları. Kurumsal müvekkillerin kendi politikalarının bulunması hâlinde uyum.
• Ücrete etkisi. Rehbere göre yapay zeka kullanımı ücrette otomatik indirim sebebi değildir; aracın kazandırdığı süre avukatın harcadığı süre gibi faturalanmaz ve olağan teknoloji giderleri önceden bilgilendirme ve anlaşma olmadan müvekkile ayrıca yansıtılmaz. Ayrıntısı için yapay zeka kullanımının müvekkile yansıtılması yazısına bakılabilir.

Örnek hüküm: "Müvekkil verisi, dosya içeriği veya hukuki strateji içeren işlerde yapay zeka kullanımı müvekkile yazılı olarak bildirilir ve bildirim dosyaya kaydedilir. Müvekkilin yapay zeka kullanılmamasına ilişkin talebi sorumlu avukat tarafından değerlendirilir ve sonucu müvekkile yazılı olarak iletilir."

6. Gözden geçirme ve sorumluluk

Politika, kim tarafından uygulanacağını ve ne sıklıkla güncelleneceğini yazmalıdır. Sahibi belirsiz bir politika uygulanmaz. TBB rehberi, politikanın tüm avukatlar, stajyerler, personel ve dış hizmet sağlayıcılar için uygulanmasını öngörür.

• Politika sahibi: büro yönetimi veya belirlenen bir ortak.
• Gözden geçirme sıklığı: en az altı ayda bir; mevzuat, meslek kuralı veya TBB rehberi değiştiğinde derhal.
• Eğitim: yeni katılan her avukat ve çalışanın politikayı okuduğunu yazılı olarak teyit etmesi. Rehbere göre yapay zekanın sınırları, riskleri ve güvenli kullanım usulleri konusunda eğitilmemiş kişi kritik kullanıma yönlendirilmez.
• Yetki matrisi: stajyer, sekreterya, avukat, sorumlu ortak ve dış danışman için erişim yetkilerinin ayrılması. Stajyer ve büro personeli, avukatın açık talimatı ve denetimi olmadan müvekkil verisi içeren dosyalarda yapay zeka kullanmaz.
• Olay müdahalesi: hatalı bir çıktı mahkemeye veya müvekkile sunulmuşsa sorumlu avukata derhal bildirilmesi, dosyaya etkisinin değerlendirilmesi, mümkünse düzeltilmesi ve müvekkil menfaati gerektiriyorsa bilgilendirme yapılması. Veri ihlali ihtimalinde KVKK yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.
• Mesleki sorumluluk sigortası: poliçenin yapay zeka kaynaklı hatalı çıktı, uydurma atıf ve veri ihlali risklerini kapsayıp kapsamadığının kontrol edilmesi.
• İhlal: politikaya aykırı kullanımın nasıl ele alınacağı.

Politika taslağı kontrol listesi

• İş türleri TBB rehberinin dört kullanım sınıfına göre tablo hâlinde listelendi mi?
• Anonimleştirilecek alanlar, tarih, yer ve tutar gibi dolaylı belirleyiciler dahil tek tek sayıldı mı?
• Onaylı araç listesi ek olarak hazırlandı mı?
• Her araç için veri işleme yeri ve model eğitimi hükmü belgelendi mi?
• Doğrulama kaydının nereye işleneceği tanımlandı mı?
• Müvekkile bildirim konusunda net bir kural var mı?
• Yetki matrisi ve olay müdahalesi adımları yazıldı mı?
• Politikanın sahibi ve gözden geçirme sıklığı yazıldı mı?
• Yeni katılanların okuduğunu teyit etmesi için bir akış kuruldu mu?

Sıkça sorulan sorular

Hukuk bürosu yapay zeka kullanım politikası neden gerekli?

Yapay zeka araçları büroya genellikle politika kararıyla değil bireysel kullanımla girer ve yayılır; kimin neyi hangi veriyle yaptığı kayda geçmez. Türkiye Barolar Birliği'nin Ağustos 2026'da yayımladığı yapay zeka tavsiye rehberi de her büronun ölçeğine uygun yazılı bir politika oluşturmasını önerir. Politikanın amacı kullanımı kısıtlamak değil görünür kılmaktır.

Politikada asgari olarak hangi başlıklar bulunmalı?

Altı başlık: hangi işlerde kullanılabileceği ve kullanılamayacağı, müvekkil verisinin hangi durumda anonimleştirileceği, çıktı doğrulama zorunluluğu ve bunun kaydı, onaylı araç listesi, müvekkile bildirim kuralı, ve politikanın sahibi ile gözden geçirme sıklığı. Bu başlıklar TBB rehberinin büro politikasında aradığı unsurları karşılar.

TBB'nin yapay zeka rehberi avukatlar için bağlayıcı mı?

Rehber tavsiye niteliğindedir ve yapay zeka kullanımını yasaklamaz. Dayandığı yükümlülükler ise yeni değildir: sır saklama, kişisel verilerin korunması, özen ve sadakat Avukatlık Kanunu, TBB Meslek Kuralları ve KVKK'dan gelir. Rehber, bu yükümlülüklerin yapay zeka kullanımında nasıl karşılanacağını ilke, örnek ve kontrol sorularıyla somutlaştırır.

Hangi işlerde yapay zeka kullanımı yasaklanmalı?

TBB rehberinin yasak saydığı kullanımlar politikaya açıkça yazılmalıdır: denetlenmemiş çıktıyı nihai hukuki görüş olarak kullanmak veya müvekkile ya da mahkemeye sunmak, müvekkili etkileyen hukuki sonucu tümüyle yapay zekaya bırakmak ve kamuya açık ya da güvencesi yetersiz araçlara anonimleştirilmemiş müvekkil verisi girmek. Emsal araştırması ile süre ve tutar hesapları yasak değil, doğrulama şartına bağlıdır.

Müvekkil verisi yapay zeka aracına yüklenebilir mi?

Yalnızca onaylı araç listesinde yer alan, sözleşmesinde verilerin model eğitiminde kullanılmayacağı açıkça düzenlenmiş araçlara ve iş için gerektiği ölçüde. Diğer tüm hâllerde veri yüklemeden önce anonimleştirilmelidir. Dava ve icra dosyası evrakı, özel nitelikli veri ve ticari sır için TBB rehberi kapalı sistem ve yazılı yetkilendirme gibi ek güvenceler arar.

Politika ne sıklıkla güncellenmeli?

En az altı ayda bir; mevzuat, meslek kuralı veya TBB rehberi değiştiğinde ise derhal. Politikanın bir sahibi belirlenmeli, yeni katılan her avukat ve çalışanın politikayı okuduğunu yazılı olarak teyit etmesi için bir akış kurulmalıdır. Sahibi belirsiz bir politika uygulamada karşılık bulmaz.